Kısaca
- Bilgisayar programları ilim ve edebiyat eseridir (FSEK m.2); koruma için kayıt şart değildir.
- Telif Hakları Genel Müdürlüğü'ndeki kayıt isteğe bağlıdır ve ispat kolaylığı sağlar (FSEK m.13).
- Yazılımın adı ve logosu TÜRKPATENT'te marka olarak tescil edilebilir (çoğunlukla 9. ve 42. sınıflar).
- Programın kendisi patentlenemez; teknik bir problemi çözen yöntem ya da cihaz patentle korunabilir.
Yazılım nasıl korunur?
Kanun, her biçimde ifade edilen bilgisayar programlarını ve programın sonucunu doğurmak şartıyla hazırlık tasarımlarını eser sayar. Koruma; kaynak kodu, nesne kodu ve hazırlık çalışmalarını kapsar. Programın herhangi bir öğesinin altında yatan fikir ve ilkeler ise eser sayılmaz: aynı fikri farklı bir kodla hayata geçiren kişiyi telif hakkıyla durduramazsınız.
Koruma süresi, eser sahibinin hayatı boyunca ve ölümünden sonra 70 yıldır; ilk eser sahibi bir tüzel kişiyse eserin alenileşmesinden itibaren 70 yıl sürer (FSEK m.27).
İsteğe bağlı kayıt-tescil
Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün isteğe bağlı kayıt-tescil sistemi, bir uyuşmazlıkta eserin kime ait olduğunu ve hangi tarihte var olduğunu göstermeyi kolaylaştırır. Kayıt yaptırmamak hak kaybı anlamına gelmez; ancak yazılımını satan, lisanslayan ya da yatırımcıya sunan firmalar için güçlü bir delildir.
Kimler başvurabilir?
Başvuruyu yalnızca eser sahibi yapabilir. Bilgisayar programında eser sahibi, kaynak kodu yazan kişi ya da kişilerdir. Program, şirket çalışanlarınca iş akdi kapsamında ve iş saatlerinde geliştirildiyse başvuru şirket adına yapılabilir. Yazılım bir sözleşmeyle ücret karşılığı dışarıya yaptırıldıysa, şirket eser sahibi değil hak sahibi olduğu için isteğe bağlı kayıt-tescil başvurusu yapamaz. Bu yüzden geliştirme sözleşmelerinde hakların devrini açıkça düzenlemek önemlidir.
Gerekli belgeler
- Başvuru formu ve taahhütname,
- Kaynak koddan örnek: ilk 25 ve son 25 sayfa (program 50 sayfadan kısaysa tamamı), metin biçiminde; ticari sır içeren bölümler için gizleme seçenekleri vardır,
- Veri tabanlarında XML biçiminde örnekler,
- Ücret dekontu.
İşlemleri Ankara'daki Telif Hakları Genel Müdürlüğü yürütür; posta ile başvuru da kabul edilir.
Bilgisayar oyunları farklıdır: Oyunlar sinema eseri sayıldığı için kayıt-tescil isteğe bağlı değil zorunludur ve işlemleri İstanbul Telif Hakları ve Sinema Müdürlüğü yürütür.
Yazılımın adını marka olarak tescil ettirin
Telif kaydı yazılımın kodunu korur; ürününüzün adını korumaz. Bir rakibin aynı ya da benzer adla uygulama yayımlamasını engellemenin yolu marka tescilidir. Yazılım ürünleri için genellikle 9. sınıf (bilgisayar yazılımı, indirilebilir uygulamalar) ve 42. sınıf (yazılım tasarımı ve geliştirme, SaaS ve PaaS hizmetleri) birlikte değerlendirilir. Ayrıntılar: marka tescili.
Yazılım patentlenebilir mi?
Bilgisayar programlarının “kendisi” buluş sayılmaz (SMK m.82). TÜRKPATENT'in inceleme kılavuzuna göre muhasebe ya da açık artırma programı gibi zihnî veya iş yöntemlerini uygulayan yazılımlar teknik nitelik taşımadığından patentlenemez. Buna karşılık mobil cihazlar arasında daha hızlı veri iletimi, işletim sisteminde kaynak dağılımı ya da veri şifreleme gibi teknik bir problemi çözen ve program aracılığıyla gerçekleştirilen yöntemler veya bu programı içeren cihazlar patentle korunabilir. Ayrıntılar: patent.
Sık sorulan sorular
Yazılım tescili zorunlu mu?
Hayır. Bilgisayar programları yazıldıkları anda korunur. Telif Hakları Genel Müdürlüğü'ndeki kayıt isteğe bağlıdır ve eser sahipliğinin ispatını kolaylaştırır. Bilgisayar oyunları ise zorunlu kayda tabidir.
Dışarıya yaptırdığım yazılımı şirketim adına kaydettirebilir miyim?
İsteğe bağlı kayıt-tescil başvurusunu yalnızca eser sahibi yapabilir. Ücret karşılığı yaptırılan yazılımda şirket hak sahibidir ama eser sahibi değildir; başvuru yapılamaz. Haklarınızı geliştirme sözleşmesinde açıkça devralmanız önemlidir.
Uygulamamın adını nasıl korurum?
Uygulama adı ve logosu marka olarak tescil edilir. Telif kaydı adı korumaz. Yazılım ürünlerinde genellikle 9. ve 42. sınıflarda başvuru yapılır.
Yazılımın telif koruması ne kadar sürer?
Eser sahibinin hayatı boyunca ve ölümünden sonra 70 yıl; ilk eser sahibi tüzel kişiyse eserin alenileşmesinden itibaren 70 yıl.
Resmî kaynaklar
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m.1/B, m.2, m.13, m.18, m.27 — mevzuat.gov.tr
- Telif Hakları Genel Müdürlüğü, isteğe bağlı kayıt-tescil — telifhaklari.ktb.gov.tr
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m.4 ve m.82 — mevzuat.gov.tr