Kısaca
- Şartlar: yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik; buluş basamağı aranmaz (SMK m.142).
- Koruma süresi 10 yıldır, uzatılamaz.
- Araştırma raporu düzenlenir, ancak patentteki ayrı inceleme aşaması yoktur.
- Usuller, kimyasal ve biyolojik maddeler, eczacılık ürünleri ve biyoteknolojik buluşlar faydalı modelle korunamaz.
Faydalı model kimin için uygundur?
Mevcut bir ürüne yeni bir mekanizma, bağlantı biçimi ya da pratik bir iyileştirme getiren; teknik olarak yeni ama uzman gözüyle “aşikâr olmama” şartını karşılayıp karşılamadığından emin olunmayan buluşlar için faydalı model güçlü bir seçenektir. Ürün ömrü kısa olan ve hızlı koruma isteyen işletmeler de çoğu zaman bu yolu tercih eder.
Faydalı model süreci
- Başvuru EPATS üzerinden yapılır ve şekli inceleme yapılır.
- Şekli uygunluk bildiriminden itibaren 2 ay içinde araştırma talep edilir.
- Araştırma raporu düzenlenir ve başvuru yayımlanır.
- Yayımdan itibaren 3 ay içinde başvuru sahibi rapora itiraz edebilir, üçüncü kişiler görüş sunabilir.
- Kurum değerlendirmesini yapar; faydalı model verilir ya da başvuru reddedilir.
Faydalı model verildikten sonra Kurum nezdinde itiraz yolu yoktur; hakkın geçersizliği ancak mahkemeden hükümsüzlük kararıyla istenebilir (m.143–144). Bu nedenle başvurudan önce iyi bir araştırma yapmak önemlidir.
Patente dönüştürme
Faydalı model başvurusu, araştırma raporunun bildiriminden sonraki 3 ay içinde patent başvurusuna; patent başvurusu da faydalı model başvurusuna bir kez dönüştürülebilir (m.104). Aynı buluş için aynı kapsamla hem patent hem faydalı model verilmez.
Sık sorulan sorular
Faydalı model incelemesiz mi verilir?
Hayır. Araştırma raporu düzenlenir ve rapor, itiraz ve görüşlerle birlikte değerlendirilerek karar verilir. Yalnızca patentteki ayrı “inceleme talebi ve inceleme raporu” aşaması yoktur.
Faydalı model kaç yıl geçerlidir?
Başvuru tarihinden itibaren 10 yıl. Süre uzatılamaz ve yıllık ücretlerin ödenmesine bağlıdır.
Bir üretim yöntemi faydalı modelle korunabilir mi?
Hayır. Usuller ve usulle elde edilen ürünler faydalı modelle korunamaz; bu tür buluşlar için patent yolu değerlendirilmelidir.
Resmî kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m.101, m.104, m.142–145 — mevzuat.gov.tr
- TÜRKPATENT faydalı model işlem ücretleri — turkpatent.gov.tr