Kısaca
- Üç şart aranır: yenilik, buluş basamağı, sanayiye uygulanabilirlik (SMK m.82).
- Koruma süresi 20 yıldır, uzatılamaz; hak, yıllık ücretler ödendikçe devam eder.
- Başvurudan sonraki 12 ay içinde araştırma, araştırma raporundan sonraki 3 ay içinde inceleme talep edilmezse başvuru geri çekilmiş sayılır.
- Teknik çözüm daha basitse faydalı model daha uygun olabilir.
Hangi buluşlar patentlenebilir?
Teknolojinin her alanındaki buluşlar; yeni olmaları, ilgili alandaki bir uzman için aşikâr olmamaları (buluş basamağı) ve sanayiye uygulanabilir olmaları şartıyla patentle korunur. Yenilik dünya ölçeğinde değerlendirilir: başvuru tarihinden önce herhangi bir yerde kamuya açıklanmış teknik bilgi, buluşun yeniliğini ortadan kaldırabilir.
Keşifler, bilimsel teoriler, matematiksel yöntemler, iş ve oyun yöntemleri, estetik yaratımlar, bilginin sunumu ve bilgisayar programlarının kendisi buluş sayılmaz. Ancak teknik bir problemi çözen ve bir bilgisayar programıyla gerçekleştirilen yöntem patentle korunabilir. Bitki çeşitleri, hayvan ırkları ve insan ya da hayvan vücuduna uygulanan teşhis ve tedavi yöntemleri de patent konusu olamaz.
12 aylık hoşgörü süresi: Buluşu yapanın kendisinin, başvurudan önceki 12 ay içinde yaptığı açıklamalar yeniliği ortadan kaldırmaz (m.84). Yine de en güvenli yol, buluşu açıklamadan önce başvuru yapmaktır.
Patent başvuru süreci
- Başvuru: Tarifname, istemler, özet ve gerekirse resimlerle EPATS üzerinden yapılır; şekli inceleme yapılır.
- Araştırma talebi: Başvuru tarihinden itibaren 12 ay içinde araştırma talep edilir; Kurum tekniğin bilinen durumunu gösteren araştırma raporu düzenler.
- Yayım: Başvuru, başvuru tarihinden 18 ay sonra yayımlanır (erken yayım istenebilir); yayımdan itibaren geçici koruma doğar.
- İnceleme talebi: Araştırma raporunun bildiriminden itibaren 3 ay içinde inceleme talep edilir. Kurum en fazla üç kez bildirimde bulunabilir; her birine cevap süresi 3 aydır.
- Patentin verilmesi: İnceleme olumlu sonuçlanırsa patent verilir ve Bülten'de yayımlanır. Yayımdan itibaren 6 ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilir.
Adımların ayrıntıları ve dikkat edilmesi gereken süreler için patent nasıl alınır rehberimize bakabilirsiniz.
“İncelemesiz patent” hâlâ var mı?
Hayır. Eski 551 sayılı KHK döneminde mümkün olan incelemesiz patent sistemi, 10 Ocak 2017'de yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile sona erdi. Bugün inceleme talebi zorunludur; yapılmazsa başvuru geri çekilmiş sayılır. Daha kısa ve sade bir süreç arayanlar için yasal seçenek faydalı modeldir.
Koruma süresi ve yıllık ücretler
Patent, başvuru tarihinden itibaren 20 yıl korunur ve bu süre uzatılamaz. Hakkın devamı için yıllık ücretler ödenir; vade, başvuru tarihine denk gelen ay ve gündür. Vadesinde ödenmeyen ücret 6 ay içinde ek ücretle ödenebilir. Güncel tutarlar TÜRKPATENT'in patent işlem ücretleri (yeni sekmede açılır) sayfasında yayımlanır.
Patent mi, faydalı model mi?
| Patent | Faydalı model | |
|---|---|---|
| Şartlar | Yenilik, buluş basamağı, sanayiye uygulanabilirlik | Yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik (buluş basamağı aranmaz) |
| Koruma süresi | 20 yıl | 10 yıl |
| Süreç | Araştırma raporu + inceleme raporu | Araştırma raporu; ayrı inceleme aşaması yok |
| Kapsam dışı | Kanunda sayılan konular | Ayrıca usuller, kimyasal ve biyolojik maddeler, eczacılık ürünleri, biyoteknolojik buluşlar |
Patent başvurusu faydalı modele ya da faydalı model başvurusu patente, yasal süreler içinde bir kez dönüştürülebilir (m.104).
Yurt dışında patent: PCT ve Avrupa patenti
PCT (Patent İşbirliği Antlaşması) yoluyla yapılan tek bir uluslararası başvuru, 30 ay içinde birçok ülkede ulusal aşamaya geçme hakkı sağlar; Türkiye ulusal aşamasına giriş süresi rüçhan tarihinden itibaren 30 aydır. Türkiye Avrupa Patent Sözleşmesi'ne de taraftır; Türkiye'yi kapsayan bir Avrupa patentinin burada geçerli olması için verilme ilanından itibaren 3 ay içinde Türkçe çevirisinin TÜRKPATENT'e sunulması gerekir.
Sık sorulan sorular
Fikir patenti alınabilir mi?
Hayır. Patent, soyut bir fikri değil, uygulanabilir teknik bir çözümü korur. Fikrin bir ürüne ya da yönteme nasıl dönüştüğü tarifnamede açıkça anlatılmalıdır.
Patent kaç yıl geçerlidir?
Başvuru tarihinden itibaren 20 yıl; faydalı modelde 10 yıl. Süreler uzatılamaz ve yıllık ücretlerin ödenmesine bağlıdır.
Yazılım patentlenebilir mi?
Bilgisayar programının kendisi patentlenemez; kaynak kod telif hakkıyla korunur. Teknik bir problemi çözen, programla gerçekleştirilen yöntem ya da programı içeren cihaz ise patentle korunabilir. Ayrıntılar: yazılımın korunması.
Patent başvurusu yapmadan ürünümü tanıtabilir miyim?
Önerilmez. 12 aylık hoşgörü süresi olsa da açıklama yapılan ülkelerin bir kısmında benzer bir süre bulunmayabilir; ayrıca üçüncü kişilerin sizden önce başvurma riski doğar.
Resmî kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m.82–104, m.142–145 — mevzuat.gov.tr
- Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik — mevzuat.gov.tr
- TÜRKPATENT patent işlem ücretleri — turkpatent.gov.tr
- WIPO PCT akit devletleri — wipo.int