Avrupa Birliği'nde coğrafi işaret tescili

Danışmanlığını yürüttüğümüz AB dosyaları

Aşağıdaki liste, Huriye Özener'in danışmanlığı belgelenebilen dosyalardan oluşur: AB sicilindeki ürün şartnamelerinde Özener Patent'in adı geçen, basında ve kurum duyurularında danışman olarak anıldığı ya da kendi duyurularında danışmanlığını açıkladığı başvurular.

Toplam: 20 AB tescili, 3 AB ilanı ve 10 AB başvurusu; tabloda bunlardan kaynağıyla belgelenebilenler yer alıyor. Tescil türleri ve tarihleri AB Komisyonu sicilinden (eAmbrosia) ve AB Resmî Gazetesi'nden doğrulandı. Danışmanlık rolü, AB sicilindeki ürün şartnamelerinden, tablodaki basın ve kurum haberlerinden ya da Huriye Özener’in kendi duyurularından belgelenmiştir.

Kimler başvurabilir?

AB'nin dışında kalan bir coğrafi alan için başvuru doğrudan Avrupa Komisyonu'na yapılır (2024/1143 m.14). Başvuru sahibi, aynı ürünün üreticilerinden oluşan üretici grubu ya da şartları taşıyan tek üreticidir. Ticaret odaları, borsalar, yerel idareler ve diğer kamu kurumları AB başvurusunun sahibi olamaz; ancak başvurunun hazırlanmasına destek olabilirler. Türkiye'deki tescil ettiren bir kurumsa, AB başvurusu için üreticilerin örgütlenmesi gerekir.

Gerekli belgeler

• Ürün şartnamesi ve yayım referansı,
• Tek belge (single document): ürünün özelliklerini, coğrafi alanı ve yöreyle bağını özetleyen standart AB belgesi,
• Menşe ülkede korumanın kanıtı: Türkiye'deki tescil belgesi ve çevirisi,
• Denetim yapan merciye ilişkin bilgiler.

Belgeler AB'nin resmî dillerinden birinde sunulur (2024/1143 m.12–13). Türkiye'deki şartname ile AB tek belgesinin birbiriyle tutarlı olması, sürecin en kritik noktasıdır.

AB tescil süreci

1. Hazırlık: Üretici grubunun kurulması, şartnamenin gözden geçirilmesi, tek belgenin hazırlanması ve çeviriler.
2. Başvuru: Dosya Komisyon'a iletilir.
3. Komisyon incelemesi: Kural olarak 6 ayı aşmaz; Komisyon soru ve düzeltme talepleri iletebilir.
4. Yayım: Tek belge AB Resmî Gazetesi'nin C serisinde yayımlanır.
5. İtiraz: Yayımdan itibaren 3 ay içinde itiraz yapılabilir. İtiraz gelirse taraflar arasında görüşme süreci işler.
6. Tescil: Komisyon kararıyla ad, Birlik siciline kaydedilir. Sicil artık EUIPO tarafından tutuluyor.

AB tescili neler sağlar?

• Karşılaştırılabilir ürünlerde ya da adın ününden yararlanan her türlü ticari kullanıma karşı koruma; ürünün başka bir gıdada bileşen olarak kullanılması da kapsama girer,
• Taklit, çağrıştırma ve “tipi”, “tarzı”, “usulü” gibi ifadelerle kullanımın yasaklanması,
• AB'den erişilebilen alan adlarında ve e-ticarette de koruma,
• Tescilli adın zamanla jenerik hâle gelmemesi (2024/1143 m.26).

El sanatları ve sanayi ürünleri için yeni AB sistemi

Halı, kilim, ipek, seramik, doğal taş gibi tarım dışı ürünler için AB'de ayrı bir sistem var: Tüzük (AB) 2023/2411, 1 Aralık 2025'ten beri uygulanıyor. Başvurular EUIPO'ya yapılıyor; TÜRKPATENT'e göre başvuru GIPortal üzerinden yapılıyor ve başvuru ücreti 1.500 avro. Türkiye'de coğrafi işaretle korunan zengin el sanatları birikimi için bu, yeni ve henüz az bilinen bir fırsat.

AB sicilini sorgulama

AB'de tescilli ve başvuru aşamasındaki adlar Komisyon'un eAmbrosia (yeni sekmede açılır) sicilinde ve GIview (yeni sekmede açılır)'da ülke filtresiyle aranabilir. Türkiye'nin AB'deki tescillerinin güncel listesi TÜRKPATENT Coğrafi İşaretler Portalı (yeni sekmede açılır)'nda yayımlanır.

Sık sorulan sorular