Kısaca
- Koruma şartı orijinalliktir: topografya tasarlayıcının kendi fikrî çabasının ürünü olmalı ve sektörde bilinen bir tasarım olmamalıdır.
- İlk ticari kullanımdan itibaren 2 yıl içinde başvurulmalıdır.
- Koruma süresi 10 yıldır ve 10. takvim yılının sonunda biter.
- TÜRKPATENT şekli inceleme yapar; orijinalliği incelemeden sicile kaydeder.
Ne korunur?
Koruma, entegre devrenin topografyasını, yani elemanların ve ara bağlantıların yerleşimini kapsar. Topografyanın dayandığı fikir, işlem süreci, sistem ya da teknik ise bu yolla korunmaz (5147 m.4); bunlar için şartları varsa patent değerlendirilmelidir.
Orijinallik şartı
Bir topografya, tasarlayıcısının kendi fikrî çabasının sonucuysa ve tasarlandığı sırada üreticiler ve tasarlayıcılar arasında bilinen bir topografya değilse orijinal kabul edilir. Bilinen elemanlardan oluşan bir topografya da, bu elemanların bir araya getirilişi bir bütün olarak orijinalse korunabilir (m.5).
Koruma ne zaman başlar, ne kadar sürer?
- Topografya dünyada ilk kez ticari olarak kullanıldıktan sonraki 2 yıl içinde başvuru yapılmışsa koruma ilk ticari kullanım tarihinden başlar.
- Henüz ticari olarak kullanılmamışsa koruma başvuru tarihinden başlar.
- Koruma 10 yıl sürer ve onuncu takvim yılının sonunda biter.
- Ticari olarak kullanılmamış ve tasarımından itibaren 15 yıl içinde başvurusu yapılmamış topografya için koruma istenemez (m.6).
Hak kime aittir?
Hak kural olarak tasarlayıcıya ya da haleflerine aittir. Topografya bir hizmet ilişkisi içinde tasarlandıysa hak kural olarak işverene, iş görme sözleşmesiyle tasarlatıldıysa işi verene aittir; üniversitelerdeki öğretim elemanlarına ilişkin ayrı bir düzenleme vardır (m.7–10).
Başvuru süreci
- Başvuru: Her topografya için TÜRKPATENT'e ayrı başvuru yapılır. Başvuruda ilk ticari kullanım tarihi ya da kullanılmadığına ilişkin beyan, hak sahipliği beyanı ve topografyanın kopyası veya çizimleri yer alır (m.13–14).
- Şekli inceleme: Kurum eksiklik görürse giderilmesi için 2 ay süre verir.
- Tescil ve yayım: Kurum; bilgilerin doğruluğunu, başvuru hakkını ve orijinalliği incelemeden topografyayı sicile kaydeder ve Bülten'de yayımlar (m.15–16).
Orijinallik başvuruda incelenmediği için tescil, uyuşmazlık hâlinde orijinalliğin tartışılmasını engellemez. Tasarım sürecine ait kayıtları ve tarihleri saklamanız, hakkınızı savunurken önemli bir dayanak olur.
Hak sahibine sağladığı yetkiler
Hak sahibi; korunan topografyanın izinsiz çoğaltılmasını, ticari amaçla ithalini, satışını ve dağıtımını, ayrıca bu topografyayı içeren entegre devrelerin ve ürünlerin ticari kullanımını önleyebilir. Ticari olmayan amaçla ya da araştırma ve eğitim için yapılan çoğaltma gibi işlemler hakkın kapsamı dışındadır (m.11–12).
Sık sorulan sorular
Entegre devre topografyası kaç yıl korunur?
10 yıl. Koruma onuncu takvim yılının sonunda biter ve uzatılamaz.
Çipimi satmaya başladım; hâlâ başvurabilir miyim?
Dünyadaki ilk ticari kullanımdan itibaren 2 yıl içinde başvurursanız evet. Bu durumda koruma ilk ticari kullanım tarihinden başlar.
Topografya tescili ile patent arasındaki fark nedir?
Topografya tescili çipteki elemanların yerleşimini korur. Devrenin çalışma prensibi, üretim yöntemi ya da teknik çözümü ise şartları taşıyorsa patentle korunur. İki koruma birlikte kullanılabilir.
Resmî kaynaklar
- 5147 sayılı Entegre Devre Topografyalarının Korunması Hakkında Kanun — mevzuat.gov.tr